De internationale spanningen in het Midden-Oosten laten hun sporen na in Nederland. Uit recent onderzoek dat we uitvoerden in opdracht van De Telegraaf onder ruim 1.300 Nederlanders blijkt dat zorgen over economische en energiegerelateerde gevolgen breed leven. Tegelijkertijd is er weinig vertrouwen dat de overheid voldoende maatregelen neemt om burgers en bedrijven te beschermen tegen energietekorten en hogere prijzen.
Meeste zorgen over inflatie en energieprijzen
Nederlanders maken zich in de eerste plaats zorgen over de economische impact van internationale conflicten. Stijgende inflatie (73%) en de mogelijke uitbreiding van de oorlog naar andere delen van de wereld (72%) worden het vaakst genoemd. Ook concrete gevolgen in het dagelijks leven spelen een grote rol: 65% vreest hogere brandstofkosten en 62% maakt zich zorgen over een stijgende energierekening.
Hoewel de energievoorziening zelf dus nadrukkelijk op de radar staat, geldt dat minder voor specifieke beleidsopties zoals de hervatting van gaswinning in Groningen. Slechts een kwart van de Nederlanders maakt zich daar veel zorgen over. In Groningen zelf ligt dat fundamenteel anders: daar maakt 60% zich juist wél grote zorgen, met name vanwege het risico op aardbevingen.
Onvoldoende vertrouwen in overheidsaanpak
Een duidelijke meerderheid van de Nederlanders (58%) vindt dat de overheid momenteel onvoldoende maatregelen neemt om mogelijke energietekorten en prijsstijgingen tegen te gaan. Slechts een kleine minderheid (11%) is van mening dat het beleid wél toereikend is.
Dit gebrek aan vertrouwen onderstreept een bredere verwachting richting de overheid: burgers willen zichtbare, effectieve en directe actie om de impact van internationale ontwikkelingen te beperken.
Korte termijn: focus op lastenverlichting
Als het gaat om maatregelen op de korte termijn, zien Nederlanders vooral heil in directe financiële verlichting. Een tijdelijke verlaging van de btw op levensmiddelen en noodzakelijke producten wordt door twee derde (66%) als effectief beschouwd. Ook prijsmaatregelen rondom brandstof, zoals een prijsplafond (63%) en belastingverlaging (62%), krijgen brede steun.
Maatregelen die gedragsverandering vragen, zoals het stimuleren van thuiswerken of openbaar vervoer, worden ook als effectief gezien (57%), maar iets minder overtuigend dan directe prijsinterventies. Autoloze zondagen zien maar weinigen als effectieve maatregel.
De discussie over gaswinning in Groningen laat een duidelijke kloof zien tussen landelijk en regionaal perspectief. Waar 44% van de Nederlanders dit als een effectieve korte termijn maatregel ziet, beschouwt de helft van de Groningers het juist als ineffectief.
Lange termijn: uitbreiding winning gas- en windenergie op zee, meer gasimport en verduurzaming
Voor de langere termijn kijken Nederlanders nadrukkelijk naar structurele oplossingen. Het uitbreiden van gaswinning op de Noordzee (61%) wordt het vaakst genoemd als effectieve maatregel, gevolgd door meer gasimport (59%) en investeringen in windenergie op zee (58%).
Ook verduurzaming van huishoudens krijgt brede steun (57%). Opvallend is dat er minder enthousiasme is voor maatregelen zoals het langer openhouden van kolencentrales (26%) of subsidies voor elektrische auto’s (38%).
Binnen de groep die meer gasimport als oplossing ziet, is er weinig animo om afhankelijk te blijven van huidige leveranciers zoals de Verenigde Staten en Qatar. Een meerderheid geeft de voorkeur aan alternatieve herkomstlanden.
Groningse gasputten als appeltje voor de dorst?
De vraag of Nederland opnieuw gas moet winnen in Groningen verdeelt het land. Ongeveer een derde van de Nederlanders is voorstander (32%), terwijl een vergelijkbare groep tegen is (29%). Een grote middengroep twijfelt (31%).
In Groningen zelf is het beeld veel duidelijker: 61% is tegen hervatting van de gaswinning. Het risico op aardbevingen speelt daarbij een doorslaggevende rol; meer dan negen op de tien Groningers noemen dit als belangrijkste reden.
Tegelijkertijd is er op landelijk niveau wel draagvlak voor een middenweg. Zo vindt 60% dat enkele gasputten open moeten blijven voor noodgevallen. Als we alleen naar Groningers kijken, deelt 43% deze mening. Beter compensatie voor eventuele aardbevingsschade is voor 49% van de Nederlanders een goede voorwaarde om gasputten open te houden, echter onder Groningers wordt dit veel minder vaak zo gezien.
Balans zoeken tussen effectiviteit en draagvlak
De resultaten laten zien dat energiezekerheid voor Nederlanders een urgent thema is, maar dat oplossingen complex liggen. Waar brede steun bestaat voor financiële verlichting en structurele investeringen, zijn er verschillen in hoe men kijkt naar hoe dit vorm te geven.
Voor beleidsmakers betekent dit dat niet alleen effectiviteit, maar ook draagvlak en gevoel van rechtvaardigheid cruciaal zijn. Zeker in een context waarin vertrouwen in de overheid onder druk staat, vraagt energiebeleid om een zorgvuldige balans tussen nationale belangen en regionale en maatschappelijke gevolgen.
.svg)
Back
