De resultaten van de Eurobarometer najaar 2025 laten zien dat Europeanen leven in een tijd van toenemende geopolitieke onzekerheid. Tegelijkertijd blijft het vertrouwen in de Europese Unie opvallend sterk. In dit artikel bespreken we de highlights voor Europa als geheel en Nederland in het bijzonder.
Nederlanders relatief negatief over toekomst wereld, maar positief over EU en eigen land
De internationale context van oorlogen en geopolitieke spanningen heeft duidelijk invloed op hoe burgers naar de toekomst kijken. Meer dan de helft van de Europeanen (52%) geeft aan pessimistisch te zijn over de toekomst van de wereld. In Nederland ligt dat percentage nog hoger: 72% van de Nederlanders kijkt pessimistisch naar de toekomst van de wereld.
Als het gaat over de toekomst van zaken dichter bij huis zijn Nederlanders juist optimistischer dan de gemiddelde Europeaan. 69% kijkt optimistisch naar de toekomst van EU, t.o.v. een gemiddelde van 57%. Ook over de toekomst van het eigen land zijn Nederlanders relatief positief. Twee derde (65%) zegt optimistisch te zijn over de toekomst van het eigen land. Als het over de persoonlijke situatie gaat is het vertrouwen zelfs nog groter: 84% van de Nederlanders kijkt positief naar de toekomst van zichzelf en hun gezin.
De resultaten laten daarmee een interessant contrast zien: terwijl de internationale situatie veel onzekerheid oproept, blijven Nederlanders vertrouwen houden in hun eigen toekomst en die van de EU.
Veiligheid en geopolitieke dreigingen domineren de zorgen
De oorlog in Oekraïne, geopolitieke spanningen en toenemende veiligheidsrisico’s zijn duidelijk zichtbaar in de resultaten van het onderzoek. Binnen de EU maakt 72% van de burgers zich zorgen over actieve conflicten en oorlogen dicht bij de Europese Unie.
Ook in Nederland staan veiligheidskwesties hoog op de agenda. Nederlanders maken zich vooral veel zorgen over:
- AI-gegenereerde nepcontent en deepfakes (73%);
- desinformatie en misleidende informatie (71%);
- Polarisatie in de samenleving (68%);
- dat enkele grote bedrijven de sociale media in handen hebben (67%);
- cyberaanvallen vanuit niet-EU-landen (67%);
- actieve conflicten dicht bij de EU (65%).
Opvallend is dat zorgen over digitale dreigingen en desinformatie bij Nederlanders de boventoon voeren. Dat onderstreept hoe sterk thema’s als informatiebetrouwbaarheid, technologie en online veiligheid leven in Nederland.
Thema’s waar Nederlanders zich beduidend minder zorgen over maken dan het Europees gemiddelde zijn de onafhankelijkheid van de nationale media, terrorisme, ongecontroleerde migratiestromen en natuurrampen die erger worden gemaakt door klimaatverandering.
Europeanen verwachten een sterkere en meer eensgezinde EU
Ondanks alle onzekerheid blijft de steun voor de Europese Unie sterk. Binnen de EU noemt 62% het EU-lidmaatschap een goede zaak. In Nederland ligt dat percentage aanzienlijk hoger: 81% van de Nederlanders vindt het lidmaatschap van de EU positief. Ook het algemene beeld van de EU is in Nederland bijzonder positief. Waar 49% van de Europeanen een positief beeld van de EU heeft, geldt dat voor 61% van de Nederlanders. Slechts 14% van de Nederlanders heeft een negatief beeld van de Europese Unie.
De huidige internationale situatie leidt dan ook niet tot minder verwachtingen van Europa. Integendeel: burgers verwachten juist dat de Europese Unie een sterkere rol gaat spelen. Twee derde van de Europeanen (66%) vindt dat de rol van de EU bij het beschermen van burgers tegen mondiale crises en veiligheidsrisico’s belangrijker moet worden. In Nederland ligt dit aandeel zelfs op 76%.
Ook is er zowel Europabreed als in Nederland brede steun voor meer Europese samenwerking:
- Zo’n 9 op 10 burgers vinden dat lidstaten van de EU een sterkere eenheid moeten vormen om de mondiale uitdagingen op te kunnen pakken;
- Een bijna even groot aandeel vindt dat de EU internationaal een sterkere stem moet hebben;
- Zo’n driekwart is van mening dat de EU meer middelen nodig heeft om de mondiale uitdagingen op te kunnen pakken.
Nederlanders kijken breed en toekomstgericht naar versterking positie EU
Wanneer Nederlanders nadenken over hoe Europa haar positie in de wereld kan versterken, noemen zij vooral:
- defensie en veiligheid (48%);
- energieonafhankelijkheid en infrastructuur (32%);
- klimaat en emissiereductie (29%);
- EU-waarden zoals democratie en mensenrechten (27%).
Ook technologie en innovatie, met inbegrip van AI wordt vaker genoemd door Nederlanders, terwijl concurrentievermogen, economie en industrie - dat Europabreed op plek 2 staat - juist beduidend minder vaak wordt genoemd. Hiermee laten Nederlanders zien dat zij een brede en toekomstgerichte visie hebben op hoe Europa de krachten kan bundelen om verschil te maken: niet alleen traditionele thema’s als veiligheid en economie zijn belangrijk, maar ook klimaat, waarden, strategische autonomie en innovatie.
Nederlanders leggen andere accenten in prioriteiten
Hoewel geopolitieke dreigingen sterk aanwezig zijn, blijven economische thema’s voor veel Europeanen prioriteit nummer één. Europabreed vinden burgers dat inflatie, stijgende prijzen en de kosten van levensonderhoud het belangrijkste onderwerp is dat het Europees Parlement moet aanpakken (41%), gevolgd door economie en werkgelegenheid (35%) en defensie en veiligheid (34%).
Nederlanders leggen andere accenten, met de volgende prioriteiten top 3 :
- defensie en veiligheid van de EU (58%);
- milieu en klimaatverandering (46%);
- migratie en asiel (41%);
Inflatie en kosten van levensonderhoud worden in Nederland minder vaak genoemd dan gemiddeld in Europa (29% versus 41%). Ook over de persoonlijke levensstandaard zijn Nederlanders optimistischer dan het EU-gemiddelde. Waar 28% van de Europeanen verwacht dat de levensstandaard de komende vijf jaar zal dalen, geldt dat voor slechts 19% van de Nederlanders.
Europa als anker in een onrustige wereld
De rode draad van deze Europbarometer is dat Europeanen zich bewust zijn van de grote onzekerheden van deze tijd. Oorlog, geopolitieke spanningen, desinformatie en economische druk beïnvloeden sterk hoe burgers naar de wereld kijken.
Tegelijkertijd laten de resultaten zien dat het vertrouwen in de EU hoog blijft. Zeker in Nederland is de steun voor de EU groot en bestaat er brede steun voor een sterkere, meer eensgezinde Europese Unie die burgers beschermt tegen mondiale crises.
De resultaten onderstrepen dat Europese burgers in een onrustige wereld steeds nadrukkelijker kijken naar de EU als bron van stabiliteit, samenwerking en bescherming.
.svg)
Back
