De resultaten van de Eurobarometer najaar 2025 laten zien dat Europeanen leven in een tijd van toenemende geopolitieke onzekerheid. Tegelijkertijd blijft het vertrouwen in de Europese Unie opvallend sterk. In dit artikel bespreken we de highlights voor Europa als geheel en Nederland in het bijzonder.
De internationale context van oorlogen en geopolitieke spanningen heeft duidelijk invloed op hoe burgers naar de toekomst kijken. Meer dan de helft van de Europeanen (52%) geeft aan pessimistisch te zijn over de toekomst van de wereld. In Nederland ligt dat percentage nog hoger: 72% van de Nederlanders kijkt pessimistisch naar de toekomst van de wereld.
Als het gaat over de toekomst van zaken dichter bij huis zijn Nederlanders juist optimistischer dan de gemiddelde Europeaan. 69% kijkt optimistisch naar de toekomst van EU, t.o.v. een gemiddelde van 57%. Ook over de toekomst van het eigen land zijn Nederlanders relatief positief. Twee derde (65%) zegt optimistisch te zijn over de toekomst van het eigen land. Als het over de persoonlijke situatie gaat is het vertrouwen zelfs nog groter: 84% van de Nederlanders kijkt positief naar de toekomst van zichzelf en hun gezin.
De resultaten laten daarmee een interessant contrast zien: terwijl de internationale situatie veel onzekerheid oproept, blijven Nederlanders vertrouwen houden in hun eigen toekomst en die van de EU.
De oorlog in Oekraïne, geopolitieke spanningen en toenemende veiligheidsrisico’s zijn duidelijk zichtbaar in de resultaten van het onderzoek. Binnen de EU maakt 72% van de burgers zich zorgen over actieve conflicten en oorlogen dicht bij de Europese Unie.
Ook in Nederland staan veiligheidskwesties hoog op de agenda. Nederlanders maken zich vooral veel zorgen over:
Opvallend is dat zorgen over digitale dreigingen en desinformatie bij Nederlanders de boventoon voeren. Dat onderstreept hoe sterk thema’s als informatiebetrouwbaarheid, technologie en online veiligheid leven in Nederland.
Thema’s waar Nederlanders zich beduidend minder zorgen over maken dan het Europees gemiddelde zijn de onafhankelijkheid van de nationale media, terrorisme, ongecontroleerde migratiestromen en natuurrampen die erger worden gemaakt door klimaatverandering.
Ondanks alle onzekerheid blijft de steun voor de Europese Unie sterk. Binnen de EU noemt 62% het EU-lidmaatschap een goede zaak. In Nederland ligt dat percentage aanzienlijk hoger: 81% van de Nederlanders vindt het lidmaatschap van de EU positief. Ook het algemene beeld van de EU is in Nederland bijzonder positief. Waar 49% van de Europeanen een positief beeld van de EU heeft, geldt dat voor 61% van de Nederlanders. Slechts 14% van de Nederlanders heeft een negatief beeld van de Europese Unie.
De huidige internationale situatie leidt dan ook niet tot minder verwachtingen van Europa. Integendeel: burgers verwachten juist dat de Europese Unie een sterkere rol gaat spelen. Twee derde van de Europeanen (66%) vindt dat de rol van de EU bij het beschermen van burgers tegen mondiale crises en veiligheidsrisico’s belangrijker moet worden. In Nederland ligt dit aandeel zelfs op 76%.
Ook is er zowel Europabreed als in Nederland brede steun voor meer Europese samenwerking:
Wanneer Nederlanders nadenken over hoe Europa haar positie in de wereld kan versterken, noemen zij vooral:
Ook technologie en innovatie, met inbegrip van AI wordt vaker genoemd door Nederlanders, terwijl concurrentievermogen, economie en industrie - dat Europabreed op plek 2 staat - juist beduidend minder vaak wordt genoemd. Hiermee laten Nederlanders zien dat zij een brede en toekomstgerichte visie hebben op hoe Europa de krachten kan bundelen om verschil te maken: niet alleen traditionele thema’s als veiligheid en economie zijn belangrijk, maar ook klimaat, waarden, strategische autonomie en innovatie.
Hoewel geopolitieke dreigingen sterk aanwezig zijn, blijven economische thema’s voor veel Europeanen prioriteit nummer één. Europabreed vinden burgers dat inflatie, stijgende prijzen en de kosten van levensonderhoud het belangrijkste onderwerp is dat het Europees Parlement moet aanpakken (41%), gevolgd door economie en werkgelegenheid (35%) en defensie en veiligheid (34%).
Nederlanders leggen andere accenten, met de volgende prioriteiten top 3 :
Inflatie en kosten van levensonderhoud worden in Nederland minder vaak genoemd dan gemiddeld in Europa (29% versus 41%). Ook over de persoonlijke levensstandaard zijn Nederlanders optimistischer dan het EU-gemiddelde. Waar 28% van de Europeanen verwacht dat de levensstandaard de komende vijf jaar zal dalen, geldt dat voor slechts 19% van de Nederlanders.
De rode draad van deze Europbarometer is dat Europeanen zich bewust zijn van de grote onzekerheden van deze tijd. Oorlog, geopolitieke spanningen, desinformatie en economische druk beïnvloeden sterk hoe burgers naar de wereld kijken.
Tegelijkertijd laten de resultaten zien dat het vertrouwen in de EU hoog blijft. Zeker in Nederland is de steun voor de EU groot en bestaat er brede steun voor een sterkere, meer eensgezinde Europese Unie die burgers beschermt tegen mondiale crises.
De resultaten onderstrepen dat Europese burgers in een onrustige wereld steeds nadrukkelijker kijken naar de EU als bron van stabiliteit, samenwerking en bescherming.